Pruszków: głazy narzutowe z nowymi identyfikatorami. Rusza wymiana w ramach projektu PAN

W poniedziałek 6.07.2026 w przestrzeni miejskiej Pruszkowa rozpoczęła się wymiana identyfikatorów na głazach narzutowych. To element projektu realizowanego przez Polską Akademię Nauk, który ma na celu nieformalną edukację ekologiczną mieszkańców. W ramach prac demontowanych jest 20 starych, metalowych i wyblakłych tabliczek, a na ich miejsce montowane są nowe, wykonane ze srebrnego laminatu z filtrem UV.

Nowe identyfikatory – trwałość i czytelność

Stare etykiety, przytwierdzone do głazów w 2022 r., przez lata ekspozycji na warunki atmosferyczne uległy zniszczeniu. Były wyblakłe i trudne do odczytania. Dlatego grantobiorca zaprojektował 20 nowych identyfikatorów o wymiarach 10 x 6 cm. Wykonano je ze srebrnego laminatu z filtrem UV, co ma zapewnić ich trwałość i czytelność przez długi czas.

Montaż nowych tabliczek odbywa się tego samego dnia – 6.07.2026. Prace prowadzi firma Perfekta Anna Herman, która odpowiada za demontaż starych i instalację nowych identyfikatorów. Głazy znajdują się w 13 lokalizacjach w przestrzeni miejskiej Pruszkowa, m.in. wzdłuż Ścieżki Przyrodniczej.

Co znajdziemy na nowych tabliczkach?

Każdy identyfikator zawiera podstawowe informacje o głazie: jego nazwę, typ petrograficzny oraz wiek. Dodatkowo podano wiek transportu glacjalnego, czyli okres, w którym głaz przywędrował do naszego regionu z lądolodem skandynawskim – było to około 150-120 tys. lat temu.

Na każdej tabliczce znajduje się również kod QR. Po jego zeskanowaniu mieszkańcy i turyści trafią do tekstu poświęconego głazom narzutowym, w którym znajdą więcej szczegółów na temat ich pochodzenia i znaczenia. To praktyczne rozwiązanie, które łączy tradycyjną tabliczkę z nowoczesną formą przekazu.

Projekt citizen science i geodziedzictwo Mazowsza

Wymiana identyfikatorów to część szerszego projektu realizowanego przez Polską Akademię Nauk, który wpisuje się w ideę citizen science – nauki obywatelskiej. Projekt zakłada aktywny udział mieszkańców w zbieraniu i upowszechnianiu wiedzy o lokalnym dziedzictwie przyrodniczym. Głazy narzutowe są bowiem ważnymi elementami geodziedzictwa południowo-zachodniego Mazowsza.

Dzięki nowym identyfikatorom głazy zyskują znaczenie – przestają być anonimowymi kamieniami, a stają się nośnikami historii geologicznej regionu. To także element nieformalnej edukacji ekologicznej, która ma uwrażliwiać mieszkańców na przyrodę i procesy, które kształtowały nasz krajobraz. Projekt realizuje również ideę kalotropizmu, czyli kierowania uwagi człowieka na wartościowe elementy środowiska.

Dlaczego to ważne dla mieszkańców Pruszkowa?

Głazy narzutowe to nieme świadectwo epoki lodowcowej, które można oglądać na co dzień, spacerując po mieście. Dzięki nowym tabliczkom mieszkańcy będą mogli łatwiej zrozumieć, skąd się wzięły i jaką historię ze sobą niosą. To także element budowania lokalnej tożsamości i więzi z miejscem, w którym żyjemy.

Projekt, finansowany w ramach Pruszkowskiego Budżetu Obywatelskiego, pokazuje, że mieszkańcy chcą inwestować w edukację i ochronę dziedzictwa przyrodniczego. Wartość usługi de/montażu to 3000 zł brutto, a całość została zgłoszona pod numerem PAN.BFB.SUN.138.022.2026.

Co dalej?

Po zakończeniu prac, które mają się odbyć 6.07.2026, wszystkie głazy w 13 lokalizacjach będą miały nowe, czytelne identyfikatory. Mieszkańcy będą mogli korzystać z nich podczas spacerów, a kod QR umożliwi pogłębienie wiedzy. To kolejny krok w stronę popularyzacji geodziedzictwa Mazowsza i budowania świadomości ekologicznej wśród lokalnej społeczności.